De Israëlische wijnbouw beleeft een renaissance in de moderne tijd en haalt internationale krantenkoppen met gedurfde, moderne expressies en unieke droge terroirs. De wijnbouwtraditie maakt al duizenden jaren deel uit van de geschiedenis van Israël. Van verwijzingen naar druiventeelt in Deuteronomium in de Bijbel en Thora tot wijngaarden op heilige heuvels – wijn was verweven met het dagelijks leven, de handel en religieuze rituelen. Wanneer je een Israëlische wijn proeft, proef je het verleden, onlosmakelijk verbonden met de moderne Europese traditie, én een veelbelovende toekomst. In dit artikel werpen we een blik in eikenhouten vaten en glazen vol dieprode wijn, en verkennen we spannende wijnhuizen zoals Domaine du Castel, Tzora en Five Stones, en intrigerende terroirs zoals de oude Judese Heuvels en de Golanhoogten.
De Belangrijkste Regio’s en Druiven van Israël
Er was een sterke wijntraditie in het Bijbelse tijdperk van Israël, en Israëlische wijnen waren gewild overal waar historische handelsroutes reikten, of het nu het oude Mesopotamië, Rome of Egypte was. Deze traditie verdween vrijwel geheel onder islamitisch bewind en gedurende het Ottomaanse tijdperk, voordat ze een ongelooflijke comeback maakte in het onafhankelijke Israël – grotendeels dankzij de controversiële historische figuur, Baron Edmond de James Rothschild, de eigenaar van het Bordeaux-landgoed Château Lafite Rothschild.
Tijdens deze wederopstanding stond Israël natuurlijk vooral bekend om zijn Kosjere wijnen, die als tafelgenoten dienden voor Joodse gemeenschappen over de hele wereld. Door de invloed van Rothschild gebruiken Israëlische wijnmakers nog steeds vaak Franse druivenrassen in hun blends, die zich goed hebben aangepast aan de diverse terroirs in de regio. Sinds de jaren 1980 heeft een combinatie van kleine, ambachtelijke wijnhuizen en sterke internationale investeringen de Israëlische wijn op de wereldkaart gezet.
Galilea
Israël kan grofweg worden onderverdeeld in vijf wijnregio’s, en we richten ons vandaag op twee van de belangrijkste. De eerste regio die we onder de loep nemen is Galilea, waar enkele van de hoogstgelegen wijngaarden van het land te vinden zijn, met de berg Meron in het subgebied Boven-Galilea als opvallend kenmerk.
Hoewel Boven- en Beneden-Galilea bekendstaan om hun natuurlijke schoonheid, staat het aangrenzende plateau van de Golanhoogten meer bekend om zijn vulkanische en basaltgronden – een eigenschap die vaak leidt tot opmerkelijk minerale wijnen, zoals die op Sicilië en het Griekse eiland Santorini. Elegante Franse rode druivenrassen gedijen hier goed, en de regio staat vooral bekend om de productie van Cabernet Sauvignon en Syrah, evenals heerlijke Chardonnay- en Sauvignon Blanc-wijnen. Galilea is vooral bekend om zijn boutique-producenten, die hoge kwaliteit en terroirgedreven stijlen nastreven.
Judese Heuvels
De regio waarop we vandaag echt de schijnwerpers richten, is de Judese Heuvels, die binnen de bredere regio Samson in Centraal-Israël ligt. Hoewel regio’s zoals de Golanhoogten momenteel bekender zijn, is Judese Heuvels een opkomende regio die zeker in de gaten moet worden gehouden.
Het is een kalksteenrijke streek, en juist het heuvelachtige karakter maakt het geschikt voor wijnbouw – het droge, halfwoestijnachtige gebied eronder ontvangt simpelweg niet genoeg neerslag om druivenstokken te laten groeien. In de Judese Heuvels bevinden zich topwijnhuizen zoals Domaine du Castel en Clos du Gat, en Bourgondische druivenrassen zoals Pinot Noir en Chardonnay doen het hier bijzonder goed. Deze subregio staat vooral bekend om zijn kleine, ambachtelijke wijnhuizen, die zich richten op balans en authenticiteit – niet anders dan Bourgogne zelf.
Wijngaarden en Wijnen om te Proberen
Domaine du Castel
Als je tot hier bent gekomen, ben je vast geïnteresseerd in het proeven van Israëlische wijn. Onze absolute aanrader is Domaine du Castel. Dit wijnhuis is het hart van de wijnproductie in de Judese Heuvels. Het wijnhuis heeft Italiaanse wortels en werd in de jaren 1970 opgericht toen Eli Zen Baken vanuit Milaan naar Israël verhuisde. Hij bracht zijn eigen eikenhouten vaten mee, en in 1995 bracht hij eindelijk zijn eerste Grand Vin uit — een verbluffende rode wijn die de toekomst van de hele regio zou vormen.
Ongeveer 30 jaar later is de Grand Vin van Domaine du Castel nog steeds een van de beste Israëlische rode wijnen op de markt. Het is een blend in Bordeaux-stijl, met Cabernet Sauvignon en Franc, Merlot en Petit Verdot, wat resulteert in een rijke, volle wijn. Boordevol klassieke rode fruitaroma’s is het het summum van rode wijn uit de Judese Heuvels – Grand Vin is zeer verzamelwaardig (Domaine du Castel is een kleine producent) en heeft een uitstekend rijpingspotentieel voor de komende 10 tot 20 jaar.
Een andere aanrader van Eli Zen Baken’s wijnhuis is de witte, single-varietal Chardonnay: “Blanc du Castel”. Deze wijn bevindt zich ergens tussen de elegantie van Chardonnay uit de Franse Bourgogne en de tropische intensiteit van Californische Chardonnay. Hij heeft een stevige structuur en neigt naar volheid, met rijke tonen van mango, vanille-extract en geroosterde noten.
Clos du Gat
Onze volgende aanrader is nog een Chardonnay, dit keer van Clos du Gat — nog een wijnhuis uit de Judese Heuvels, dat zijn naam ontleent aan het woord voor een oude wijnpers. Oprichter Eula Rotem werkt met slechts 19 hectare wijngaarden en fermenteert zijn Chardonnay ‘sur lie’ voor extra textuur. In de smaak komen hints van bak-kruiden naar voren, met tonen van citrus, steenvruchten en tropische mango. Samen met de Chardonnay van Domaine du Castel biedt deze wijn een uitstekend overzicht van Israël’s unieke stijl in witte wijn, waarin body en elegantie perfect in balans zijn.
Golanhoogten
We gaan nu verder naar de Golanhoogten en het gelijknamige wijnhuis, dat in 1983 werd opgericht als een collectief. Gelegen op een ondergrond van basaltgesteente en in een uitgesproken koel klimaat, produceren ze een fascinerende Kosjere Cabernet Sauvignon genaamd “Gamla”. Het is een volle wijn zonder overheersend te zijn, met een expressief en energiek karakter. In de smaak herken je frisse rode vruchten. Hoewel de wijn een stevige tanninestructuur heeft, blijven de smaken licht en verfrissend – perfect te combineren met allerlei vleesgerechten.
Tzora Wijngaarden
De Frans-Israëlische samenwerking speelt een grote rol in de moderne wijnbouwtraditie van de regio, en dat is duidelijk te zien bij onze volgende aanrader: Tzora Vineyards in de Judese Heuvels. De Misty Hills Cabernet Sauvignon/Syrah-blend werd gecreëerd met hulp van Jean-Claude Berrouet van Château Pétrus.
De druiven werden geoogst van een van de hoogstgelegen percelen van Tzora, waar grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht zorgen voor een fijne ochtendmist die het rijpingsproces verlengt. De wijn bevat rijpe smaken van wilde braambessen en rode vruchten, aangevuld met aardse tonen van leer en tabak. Hij heeft een uitstekend rijpingspotentieel voor het komende decennium (of zelfs langer).
Five Stones
Five Stones is een klein, jong wijnhuis in de Judese Heuvels, meer specifiek in de Elah-vallei – waar volgens de overlevering de mythische strijd tussen David en Goliath plaatsvond. Hun toepasselijk genaamde Franse blend “D vs G” heeft een diepe karmozijnrode kleur in het glas, met aroma’s van donkere steenvruchten, rode bessen en zoete, kruidige specerijen. De blend bestaat uit Syrah, Marselan, Carignan en Petite Sirah – een combinatie die zelden buiten Frankrijk wordt gezien, en hier op unieke wijze wordt geïnterpreteerd in Israëlische stijl.
Flam
Onze laatste aanrader komt van de familie Flam – een naam die je zeker moet onthouden als je Israël’s beste wijnen wilt ontdekken. Hun “Classico” is een tijdloze blend van Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Syrah en Petit Verdot, allemaal afkomstig van de Mata-wijngaard in de Judese Heuvels. De smaak doet denken aan een Franse blend – cacao vermengd met donker fruit, leer en specerijen, met een subtiele mineraliteit afkomstig van de kalkstenen bodem van de regio. Het is een Kosjere wijn die uitstekend samengaat met een breed scala aan stevige gerechten.
Israëlische Wijnen van Vandaag en Morgen
De wijnen van Israël vormen een kruispunt van geschiedenis en innovatie. Aangedreven door pioniers zoals Domaine du Castel, en met opkomende regio’s zoals de Judese Heuvels, zijn Israëlische wijnmakers hard op weg om wereldwijde trendsetters te worden. Ze creëren een niche voor mediterrane wijnen die de traditie van de Oude Wereld combineren met het klimaat van de Nieuwe Wereld – met karaktervolle wijnen die doen denken aan Australische rode of Californische witte wijnen. Hoewel Franse druiven vaak de boventoon voeren, winnen ook inheemse druivensoorten zoals Marawi en Dabouki aan terrein, wat een spannend experimenteel element toevoegt aan deze toch al intrigerende wijnbestemming. Voor wijnliefhebbers is Israël allang geen verborgen parel meer – het is een bestemming met een groeiende reputatie, klaar om ontdekt te worden.
Snelle levering, het product kwam aan zoals verwacht.